Chemia nieorganiczna/Sole

Sole – związki chemiczne powstałe w wyniku całkowitego lub częściowego zastąpienia w kwasach atomów wodoru innymi atomami bądź grupami o własnościach elektrofilowych takimi jak metale, NH4+, RO- (gdzie R – dowolna grupa organiczna) itp.

Otrzymywanie soliEdytuj

  • metal + kwas → sól + wodór (nie dotyczy metali szlachetnych i półszlachetnych)
  • tlenek metalu + kwas → sól + woda
  • zasada + kwas → sól + woda
  • tlenek metalu + tlenek niemetalu → sól (dotyczy tylko soli kwasów tlenowych)
  • wodorotlenek + tlenek niemetalu → sól + woda (dotyczy tylko soli kwasów tlenowych)
  • metal + niemetal → sól (dotyczy tylko soli kwasów beztlenowych)
  • kwas 1 + sól 1 → kwas 2 + sól 2
  • zasada 1 + sól 1 → zasada 2 + sól 2
  • sól 1 + sól 2 → sól 3 + sól 4

siarczek miedzi(II) CuS

  1. CuO + H2S → CuS + H2O
  2. Cu(OH)2 + H2S → CuS + 2H2O
  3. Cu + S → CuS
  4. H2S + CuCl2 → CuS↓ + 2HCl
  5. Na2S + CuCl2 → CuS↓ + 2NaCl

fosforan(V) magnezu Mg3(PO4)2

  1. 3Mg + 2H3PO4 → Mg3(PO4)2 + 3H2
  2. 3MgO + 2H3PO4 → Mg3(PO4)2 + 3H2O
  3. 3Mg(OH)2 + 2H3PO4 → Mg3(PO4)2 + 6H2O
  4. 6MgO + P4O10 → 2Mg3(PO4)2
  5. 6Mg(OH)2 + P4O10 → 2Mg3(PO4)2 + 6H2O
  6. 2H3PO4 + 3MgCl2 → Mg3(PO4)2↓ + 6HCl
  7. 2Na3PO4 + 3MgCl2 → Mg3(PO4)2↓ + 6NaCl
  • sól AB + sól CD -> sól AD + sól CB
  • sól AB + wodorotlenek C-OH -> sól CB + wodorotlenek A-OH
  • sól AB + kwas H-D -> sól AD + kwas H-B

Systematyka soliEdytuj

Kwas Zasada Odczyn
mocny mocna obojętny
mocny słaba kwaśny
słaby mocna zasadowy
słaby słaba zasadowy lub kwaśny (zależnie od stężenia)

Sole dzielimy na:

  • nienasycone
    • hydroksosole – zawierają jon wodorotlenowy (OH)- (np. Zn(OH)Clchlorek hydroksocynku)
    • wodorosole – ich aniony zawierają atomy wodoru (np. NaHSO3wodorosiarczan(IV) sodu)
  • nasycone – nie występują grupy hydroksylowe, ani atomy wodoru (np. NaClchlorek sodu)

Nazewnictwo soliEdytuj

Zasady ogólne dla soliEdytuj

[reszta kwasowa] + {wartościowość lub stopień utlenienia} + [kation w dopełniaczu] + {wartościowość lub stopień utlenienia} Przykłady:

  • NaClchlorek sodu
  • FeSO4siarczan(VI) żelaza(II) lub siarczan(+6) żelaza(+2)
  • Fe2(SO3)3siarczan(IV) żelaza(III) lub siarczan(+4) żelaza(+3)
  • KMnO4manganian(VII) potasu lub manganian(+7) potasu
  • Ca[(COO)2]szczawian wapnia

Sole mieszaneEdytuj

[reszty kwasowe oddzielone znakiem – lub spacją] + [kationy oddzielone znakiem – lub literą i] Przykłady:

  • NaKSO4
    • siarczan(VI) potasu-sodu
    • siarczan(VI) potasu i sodu
    • siarczan(+6) potasu-sodu
    • siarczan(+6) potasu i sodu
  • AlCl(SO4)
    • chlorek-siarczan(VI) glinu
    • chlorek siarczan(VI) glinu
    • chlorek-siarczan(+6) glinu
    • chlorek siarczan(+6) glinu
  • AlNa(SO4)(SO3)
    • np. siarczan(IV)-siarczan(VI) glinu i sodu

HydroksosoleEdytuj

[reszta kwasowa] + {przedrostek wyrażający liczbę grup OH}hydrokso[kation] Przykłady:

  • (CaOH)Clchlorek hydroksowapnia
  • [Sn(OH)2]Br(NO3)azotan(V)-bromek dihydroksocyny

WodorosoleEdytuj

{przedrostek wyrażający liczbę atomów H}wodoro[reszta kwasowa] + [kation] Przykłady:

  • NaH2PO4diwodoroortofosforan(V) sodu
  • FeIICuIISO4(H2PO4)2siarczan(VI)-diwodoroortofosforan(v) miedzi(II) i żelaza(II)