Analiza matematyczna/Rachunek różniczkowy

Pochodna funkcji

edytuj

Definicja
Pochodną funkcji f(x) w punkcie x0 nazywamy:

 

Spotyka się również inne oznaczenia pochodnej funkcji:

 

Jeżli założymy, że   jest równaniem prostej stycznej do wykresu funkcji f, to wartość pochodnej interpretujemy jako współczynnik kierunkowy   prostej stycznej do wykresu funkcji w punkcie  . Możemy zatem zapisać:

 , gdzie   to kąt zawarty pomiędzy styczną do wykresu funkcji a półosią x.

W praktyce przy liczeniu pochodnej korzystać będziemy z tablic i twierdzeń przedstawionych poniżej. Czasami jednak w trudniejszych przypadkach możemy stanąć przed koniecznością skorzystania z definicji. W celu udowodnienia twierdzeń o pochodnych także konieczne będzie skorzystanie bezpośrednio z definicji.

Pochodna sumy funkcji

edytuj
Twierdzenie
Dla funkcji różniczkowalnych f  i g:

 

Przykład  
 
 
 

Pochodna iloczynu funkcji

edytuj
Twierdzenie
Dla funkcji różniczkowalnych f  i g:

 

Jeżeli liczymy pochodną iloczynu trzech i więcej funkcji, powyższe twierdzenie należy zastosować iteracyjnie, tzn.

 

iloczyn wielu funkcji traktujemy jako iloczyn dwu prostszych funkcji. Następnie korzystamy ze znanego wzoru na pochodną iloczynu dwu funkcji.

 

Powyższy krok powtarzamy tak długo, aż pod znakiem pochodnej nie będzie więcej niż dwie funkcje.

 

Ostatecznie otrzymujemy długi, aczkolwiek prosty w wykorzystaniu wzór końcowy:

 

Pochodna ilorazu funkcji

edytuj
Twierdzenie
Jeżeli dane są funkcje różniczkowalne  :

 

Przykład

 
 

Pochodna funkcji złożonej

edytuj
Twierdzenie
Dla funkcji różniczkowalnych f  i g:

 

Pochodne funkcji elementarnych

edytuj
Funkcja Pochodna Uwagi
     
   
     
   
   
     
   
   
     
     
   
     
   
     
   
     
     
   
   
     
     
   
   
   
     
     
   

Pochodna cząstkowa funkcji

edytuj

Ekstremum funkcji

edytuj

Jeśli pierwsza pochodna funkcji jest w punkcie   równa 0 i zmienia tam znak, to funkcja w tym punkcie posiada ekstremum.

  1. Jeśli pierwsza pochodna   w punkcie   z prawej strony jest ujemna (a z lewej strony dodatnia), to   w punkcie   ma maksimum lokalne.
  2. Jeśli pierwsza pochodna   w punkcie   z prawej strony jest dodatnia (a z lewej strony ujemna), to   w punkcie   ma minimum lokalne.
  • Jeśli druga pochodna   w pukcie   zmienia znak, to   w punkcie   ma punkt przegięcia.

Ekstremum funkcji wielu zmiennych

edytuj

3xy+2x+1

Rotacja i dywergencja

edytuj